Poklatkowe historyjki

FILM ANIMOWANY JEST TECHNIKĄ ZDJĘĆ POKLATKOWYCH. POCZĄTKI ANIMACJI TO XIX WIEK. NAJBARDZIEJ ZNANE SĄ KRESKÓWKI WALTA DISNEYA Z LAT 30., ALE KRESKÓWKI TO NIE TYLKO DISNEY… 16.02.10 POKLATKOWE Tekst: Patrycja Toczyńska HISTORYJKI

Mowa tu w szczególności o czarno-białych klasykach gatunku, które nadal inspirują współczesnych twórców. Zawężenie świata filmowego do tych dwóch kolorów stwarza nieograniczone możliwości zarówno wrażeniowe, jak i estetyczne. Kształty i przedmioty stają się wyraźniejsze, zwracamy uwagę na kreskę, jaką posługuje się artysta, nie ulegamy czarowi wielu kolorów, a skupiamy się na przekazie. Możemy zaobserwować warsztat graficzny artysty, przyglądać się fakturom i formom. Historia opowiedziana w ten sposób jest klarowna i czysta, bowiem sedno tkwi w prostocie.

Czarny kapturek Piotra Dumały z 1983 r. ukazuje szalony świat w monokolorze. Ta tragikomiczna historyjka w dość przekorny sposób nawiązuje do Czerwonego Kapturka, ale niech nie zmyli nas ta mała dziewczynka. Filmik rysowany jest za pomocą ołówka, kredki oraz flamastra w sposób przypominający bazgroły dziecka. Tytułowa postać stworzona z kilku patyczków niby-nóżek i koła to mało skromna dziewczynka, która czyha na biednego wilka w lesie. Świat ukazano tu w krzywym zwierciadle. Babcia to waleczny karateka, a wilk nie straszy. Koncepcja filmu jest przemyślana. Dziecinne rysunki za pomocą figur geometrycznych i uproszczonych form dają złudzenie czegoś infantylnego, naiwnego po to, aby zmylić widza. Świat przedstawiony w Czarnym kapturku wcale nie jest bajkowy, ale o tym dowiadujemy się później. Pomysł na dziecinną rysowankę jest świadomym zabiegiem artysty, budującym dramaturgię. W 1991 r. powstaje też Franz Kafka. Tutaj także dominuje czerń i biel, ale kreska jest dojrzalsza i niespokojna, a sceny realistycznie oddają ponurą rzeczywistość. Tematem przedstawienia jest kilka lat z życia pisarza. Brak koloru wzmaga powagę sytuacji i wrażenie smutnego, melancholijnego klimatu.

Inny świat tworzą bracia Quay. Ich Dramolet z 1988 r. powstał na zamówienie MTV Art Break. Jest to animacja w technice lalkowej, gdzie oprócz starych porcelanowych lalek występują przedmioty codziennego użytku takie jak łyżki i gwoździe, ale też elementy organiczne np. włosy albo sierść. Artyści czerpią inspirację z innej wielkiej postaci kina animowanego - Svankmajera. U braci Quay mistycyzm miesza się z tajemnicą. Obrazy są niepokojące. Ich Ulica krokodyli uważana jest za najważniejszą film animowany wszechczasów.

Ze współczesnych, eksperymentalnych animacji można wyróżnić prace Davida Lyncha. Jego dziwne, dość zagadkowe historyjki z serii Dumbland cechuje prosta i prymitywna linia. Postaci stworzone są za pomocą jednej drgającej kreski. Całość obfituje w krwawe sceny przemocy, pościgi i strzelaniny. Ktokolwiek oglądał filmy Lyncha, wie, czego może się spodziewać w przypadku jego historyjek.Inny ekscentryk to Terry Gilliam, współtwórca Latającego cyrku Monty Pythona. Jego filmiki wycinankowe, często także monochromatyczne, pokazują w dość prosty sposób śmieszne scenki, bazując na starych pocztówkach i zdjęciach. W ten sposób powstają kolaże z zaskakującymi postaciami żołnierzy, baronów, dam, którzy uczestniczą w niecodziennych zdarzeniach.Świat animacji jest złożony a wyobraźnia twórców nieokiełznana. Czarno-biały obraz nie musi być nudny, a w opozycji do filmu fabularnego dowolność twórcza jest jeszcze większa, bo mamy do dyspozycji warsztat graficzny artysty.

film animacja dumała quay lynch gilliam