Skok do życia

03..03.10 „[…] W CZASIE NASZEJ OSTATNIEJ WIZYTY W PARYŻU W 1938 ROKU […]MAMĘ DRĘCZYŁ POWTARZAJĄCY SIĘ SEN: WARSZAWA SIĘ PALI, A JEJ NIE UDAJE SIĘ W ŻADEN SPOSÓB Z NIEJ WYDOSTAĆ. NAPISAŁA DO OJCA, ŻE BOI SIĘ WRACAĆ I PROSIŁA GO, ABY DO NAS DOŁĄCZYŁ […]. PO DWÓCH MIESIĄCACH WRÓCIŁYŚMY DO WARSZAWY. KTO MÓGŁ WTEDY PRZYPUSZCZAĆ, ŻE SEN MOJEJ MAMY OKAŻE SIĘ PROROCZY?” SKOK DO ŻYCIA Tekst: Ada Grzelewska Książka autorstwa Ady Willenberg Skok do życia jest kolejną – ważną – pozycją z gatunku wypisów z pamięci. Autorka na wstępie autobiografii pyta: „Kogo mogą zainteresować nieliterackie wspomnienia kogoś, dla kogo pisanie nigdy nie było zawodem?” Willenberg uważa, że sensem jej pisania jest „ocalenie od zapomnienia”, nie tylko ludzi, którzy zaopiekowali się nią po ucieczce z warszawskiego getta, ale również szczęśliwych obrazów zapamiętanych z przedwojennego życia.

Opowiedziana historia rozpoczyna się od momentu poznania Racheli przez syna warszawskiego handlarza skór – Simona Lubelczyka, który przyjechał do Paryża, aby „zobaczyć trochę świata” zanim przejmie rodzinny interes. Do Polski wraca z ciężarną żoną. W 1929 roku przychodzi na świat autorka. Natomiast ostatnie rozdziały opisują życie Ady w Palestynie z mężem Samuelem Willenbergiem – zwanym Igo, autorem głośniej książki Bunt w Treblince – i kończy otwarciem Ambasady Izraela w Berlinie zaprojektowanej przez ich córkę Orit. Jej imię powstało z pierwszych liter imion najbliższych małżeństwa Willenbergów, którzy zginęli podczas zagłady.Wojna dzieli życie autorki na dwie nieprzystające do siebie części, wymusza na niej przedwczesną dorosłość i odpowiedzialność za matkę pogrążoną w rozpaczy po śmierci ojca zabitego 22 czerwca 1942 roku w Czyżewie. Zrozpaczone kobiety wracają do pozostałych przy życiu najbliższych w okupowanej stolicy.

Przekroczenie bramy getta okazało się „dobrowolnym zamknięciem w miejscu, które wygląda jak piekło”. 18 sierpnia 1942 roku podczas jednej z selekcji jej matka została skierowana na Umschlagplatz. Przerażenie dziewczynki było tym większe, że chwilę wcześniej zamieniły się miejscami. Gdyby nie przeczucie matki do pociągu zabrano by ją. Dzięki staraniom rodziny znaleziono dla niej dom po aryjskiej stronie. Przeskakując mury getta rozpoczęła drugie życie zmuszające ją do ukrywania własnej tożsamości.Skok do życia jest przede wszystkim świadectwem, zbeletryzowanym dokumentem, biografią zdeterminowaną przez Historię, jak również sprawozdaniem z pierwszych dni istnienia państwa Izrael widzianych oczami nowo przybyłych obywateli. Jest to pozycja obowiązkowa dla zainteresowanych paradoksami historii XX wieku.Ada Willenberg, Skok do życia, Oprac. T. Potkaj, Wydawnictwo Austeria, Kraków. Budapeszt 2010.

książka skok do życia